قرآن كريم

    وَ اِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفينَ؛⁽¹⁾

    هرگاه مريض شوم خداوند شفايم مى‏دهد.

1

امام على عليه‏السلام :   اَلصِّحَّةُ اَفْضَلُ النِّعَمِ؛⁽²⁾

    سلامتى بهترين نعمت است.

2

امام صادق عليه‏السلام : 
 لا يَسْتَغْنى أَهْلُ كُلِّ بَلَدٍ عَنْ ثَلاثَةٍ يُفْزَعُ اِلَيْهِمْ فى أَمْرِ دُنْياهُمْ وَ آخِرَتِهِمْ فَاِنْ عَدِموا ذلِكَ كانوا هَمَجا: فَقيهٌ عالِمٌ وَرِعٌ وَ اَميرٌ خَيِّرٌ مُطاعٌ وَ طَبيبٌ بَصيرٌ ثِقَةٌ؛⁽³⁾

امام صادق عليه‏السلام :
 مردم هر شهرى به سه چيز نيازمندند كه در امور دنيا و آخرت خود به آنها رجوع كنند و اگر آن سه را نداشته باشند گرفتار سرگردانى مى‏شوند: دين‏شناسِ داناىِ پرهيزكار، حاكم نيكوكارى كه مردم از او اطاعت كنند و پزشك داناى مورد اعتماد.

 

3
امام رضا عليه‏السلام :
أنَّ اللّه‏َ تَبارَكَ وَ تَعالى لَمْ يُبِحْ اَكْلاً وَلا شُرْبا اِلاّ ما فيهِ الْمَنْفَعَةُ وَالصَّلاحُ وَ لَمْ يُحَرِّمْ اِلاّ ما فيهِ الضَّرَرُ وَالتَّلَفُ وَالْفَسادُ، فَكُلُّ نافِعٍ مُقَوٍّ لِلْجِسْمِ فيهِ قُوَّةٌ لِلْبَدَنِ فَهُوَ حَلالٌ وَ كُلُّ مُضِرٍّ يَذْهَبُ بِالْقُوَّةِ أوْ قاتِلٍ فَحَرامٌ؛⁽⁴⁾

امام رضا عليه‏السلام :  خداوند تبارك و تعالى هيچ خوردنى و نوشيدنى را حلال نكرده است مگر آن‏كه در آن سود و صلاحى بوده و هيچ خوردنى و نوشيدنى را حرام ننموده، مگر آن‏كه در آ ن زيان و نابودى و فسادى بوده است، پس هر چيز سودمندى نيرو بخش جسم، كه باعث تقويت بدن است حلال شده است و هر چيزى كه قواى جسمانى را از بين ببرد و يا موجب مرگ شود حرام است.

4
امام صادق عليه‏السلام :

اِنَّ نَبيّا مِنَ الاَْنْبياءِ مَرِضَ، فَقالَ: لا اَتَداوى حَتّى يَكونَ الَّذى اَمْرَضَنى هُوَ الَّذى يَشْفينى. فَاَوحَى اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ لا اَشْفيكَ حَتّى تَتَداوى، فَاِنَّ الشِّفاءَ مِنّى ؛⁽⁵⁾
امام صادق عليه‏السلام :  پيامبرى از پيامبران بيمار شد. گفت درمان نمى‏كنم تا همان كسى كه بيمارم كرده است، خود درمانم كند. خداوند عزوجل به او وحى فرستاد: «شفايت نمى‏دهم، مگر آن‏كه درمان كنى، كه شفا از من است».

 

5
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :  مَنْ تَداوى بِحَرامٍ، لم يَجْعَلِ اللّه‏ُ فيهِ شِفاءً؛⁽⁶⁾
  هر كس با حرام به مداوا بپردازد خداوند در آن شفا قرار نمى‏دهد.

6
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :  كُلُّ طَعامٍ لا يُذْكَرُ اِسْمُ اللّه‏ِ عَلَيْهِ، فَاِنَّما هُوَ داءٌ وَ لا بَرَكَةَ فيهِ وَ كَفّارَةُ ذلِكَ إن كانَتِ المائِدَةُ مَوضوعَةً أن تُسَمِّىَ و تُعيدَ يَدَكَ و اِن كانَت قَد رُفِعَت أن تُسَمِّىَ اللّه‏َ و تَلعَقَ أصابِعَكَ؛ ⁽⁷⁾ 
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله : هر غذايى كه بر آن نام خدا برده نشود،  درد است و هيچ بركتى در آن نيست و كفاره نبردن نام خدا اين است كه چنانچه سفره پهن است، نام خدا را ببرى و به خوردن غذا ادامه دهى و اگر سفره جمع شده نام خدا را ببر و انگشتان خود را بليس.

7
امام على عليه‏السلام : 
اَلْمَعِدَةُ بَيْتُ الاَْدواءِ وَ الْحِميَةُ رَأسُ الدَّواءِ، وَ عَوِّدْ كُلَّ بَدَنٍ مَا اعْتادَ. لا صِحَّةَ مَعَ النَّهَمِ ؛⁽⁸⁾

معده سراى دردهاست و پرهيز، بهترين درمان. هر بدنى را به همان كه خو مى‏گيرد، عادت دهيد. با پرخورى، تندرستى نخواهد بود.

 

8
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :مَنِ اسْتَقَلَّ بِدائِهِ فَلا يَتَداوَيَنَّ فَاِنَّهُ رُبَّ دَواءٍ يورِثُ الدّاءَ؛⁽⁹⁾
هر كس مى‏تواند با بيمارى خود، سر كند، از درمان بپرهيزد، زيرا بسا دارويى كه خود، بيمارى زاست.

 

9
امام حسين عليه‏السلام :  فَبادِروا بِصِحَّةِ الاَْجْسامِ فى مُدَّةِ الاَْعْمارِ؛⁽¹⁰⁾

در مدت عمر، در حفظ سلامت تن بكوشيد.

 

10
امام على عليه‏السلام :  مَنْ تَطَبَّبَ فَلْيَتَّقِ اللّه‏َ وَ لْيَنْصَحْ وَ لْيَجْتَهِدْ؛⁽¹¹⁾

هر كس طبابت مى‏كند، بايد تقواى الهى پيشه كند، خيرخواه باشد و سعى خود را به ‏كار برد.

 

11
امام كاظم عليه‏السلام :  اِدْفَعوا مُعالَجَةَ الاَْطِبّاءِ مَا انْدَفَعَ الدّاءُ عَنْكُمْ فَاِنَّهُ بِمَنْزِلَةِ الْبِناءِ قَليلُهُ يَجُرُّ اِلى كَثيرِهِ؛⁽¹²⁾

تا زمانى كه بيمارى، به جد با شما درگير نشده است، درگير معالجه طبيبان نشويد، كه درمان به مانند ساختمان است كه اندك آن، شخص را به مقدار فراوانش مى‏كشاند.

 

12
امام رضا عليه‏السلام :  اِثْنانِ عَليلانِ اَبَدا: صَحيحٌ مُحْتَمٍ وَ عَليلٌ مُخَلِّطٌ ؛⁽¹³⁾ 
دو گروه هميشه مريضند: سالمى كه پرهيز مى‏كند و مريضى كه پرهيز نمى‏كند.

 

13

امام رضا عليه‏السلام :  اِذا جُعْتَ فَكُل وَاِذا عَطِشْتَ فَاشْرَبْ وَ اِذا هاجَ بِكَ البَولُ فَبُلْ، وَ لا تُجامِعْ اِلاّ مِنْ حاجَةٍ، وَ اِذا نَعَسْتَ فَنَم، فَاِنَّ ذلِكَ مَصَحَّةٌ لِلْبَدَنِ؛⁽¹⁴⁾

چون گرسنه شدى بخور، چون تشنه شدى بنوش، چون ادرار بر تو فشار آورد، ادرار كن، جز از سر نياز، با همسرت نزديكى مكن و چون احساس خواب‏آلودگى كردى، بخواب، كه اينها مايه تن درستى است.

 

14

 امام صادق عليه‏السلام : 
مَنْ مَرِضَ ثَلاثَةَ اَيـّامٍ فَكَتَمَهُ وَ لَمْ يُخْبِر بِهِ اَحَدا اَبدَلَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ لَحْما خَيراً مِنْ لَحْمِهِ وَ دَماً خَيْرا مِنْ دَمِهِ وَ بَشَرَةً خَيْراً مِنْ بَشَرَتِهِ وَ شَعْرا خَيْرا مِنْ شَعْرِهِ. قالَ: قُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِداكَ! وَ كَيْفَ يُبْدِلُهُ؟ قالَ: يُبْدِلُهُ لَحْما وَ دَما وَ شَعرا وَ بَشَرَةً لَمْ يُذْنِبْ
فيهَا؛⁽¹⁵⁾ 
امام صادق عليه‏السلام :  هر كس سه روز بيمار باشد و آن را پنهان كند و هيچ‏كس را از آن آگاه نسازد، خداوند براى او گوشتى بهتر از آن گوشت (كه در بيمارى از دست رفته است)، خونى بهتر از خونش، پوستى بهتر از پوستش و مويى بهتر از مويش جايگزين مى‏كند. پرسيدم: فدايت شوم! چگونه جايگزين مى‏سازد؟ فرمودند: «براى او گوشت، خون، پوست و مويى را جايگزين مى‏كند كه با آنها گناه نكرده است».

 

15
 امام على عليه‏السلام :
شُرْبُ الدَّواءِ لِلْجَسَدِ كَالصّابونِ لِلثَّوبِ، يُنَقّيهِ وَ لكِنْ يُخْلِقُهُ؛⁽¹⁶⁾
نوشيدن دارو براى بدن، همانند صابون (پودر شوينده) براى لباس است كه آن را تميز مى‏كند، امّا فرسوده‏اش هم مى‏كند.

 

16
امام على عليه‏السلام : 
مَنْ غَرَسَ فى نَفْسِهِ مَحَبَّةَ اَنواعِ الطَّعامِ، اِجْتَنى ثِمارَ فُنونِ الاَْسْقامِ ؛⁽¹⁷⁾

هر كس در دل خود، نهال علاقه به غذاهاى گوناگون را بكارد، محصول بيمارى‏هاى گوناگون از آن مى‏چيند.

 

17
امام صادق عليه‏السلام : 
لَوْ يَعْلَمُ النّاسُ ما فِى التُّفّاحِ، ماداوَوْا مَرضاهُمْ اِلاّ بِهِ، اَلا وَ اِنَّهُ اَسْرَعُ شَىْ‏ءٍ مَنْفَعَةً لِلْفُؤادِ خاصَّةً وَ اِنَّهُ نَضوحَةٌ؛⁽¹⁸⁾

اگر مردم مى‏دانستند چه خواصى در سيب وجود دارد، بيماران خود را تنها با آن درمان مى‏كردند. سيب سريع‏تر از هر چيزى به قلب فايده مى‏رساند؛ به‏ويژه آن‏كه خوشبو كننده است.

 

 

18
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله : 
سافِروا تَصِحُّوا وَ تُرْزَقوا؛⁽¹⁹⁾

مسافرت برويد، تا سالم بمانيد و روزى كسب كنيد.

 

19
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

لا تُداوِ اَحَدا حَتّى تَعْرِفَ داءَهُ؛⁽²⁰⁾

هيچ كس را درمان مكن، مگر آن گاه كه بيمارى او را بشناسى.

 

20
امام على عليه‏السلام :

فى وَصيَّتِهِ لاِبْنِهِ الْحَسَنِ عليه‏السلام يا بُنَىَّ أَلا اُعَلِّمُكَ اَرْبَعَ خِصالٍ تَسْتَغْنى بِها عَنِ الطِّبِّ؟ فَقالَ: بَلى يا اَميرَ الْمُؤْمِنينَ، قالَ: لاتَجْلِسْ عَلَى الطَّعامِ إِلاّ وَ اَنـْتَ جائِعٌ وَلا تَقُمْ عَنِ الطَّعامِ إِلاّ وَ اَنـْتَ تَشْتَهيهِ، وَجَوِّدِ الْمَضْغَ، وَ إِذا نِمْتَ فَاعْرِضْ نَفْسَكَ عَلَى الْخِلاءِ فَإِذَا اسْتَعْمَلْتَ هذَا اسْتَغْنَيْتَ عَنِ الطِّبِّ؛⁽²¹⁾

امام على عليه‏السلام : در سفارشى به فرزند خود امام مجتبى عليه‏السلام  فرمودند: فرزندم! آيا چهار نكته به تو نياموزم كه با رعايت آنها از طبابت بى‏نياز شوى؟ عرض كرد: چرا، اى امير مؤمنان. حضرت فرمودند: تا گرسنه نشده‏اى غذا نخور و تا اشتها دارى از غذا دست بكش و غذا را خوب بجو و قبل از خوابيدن قضاى حاجت كن. اگر اين نكات را رعايت كنى، از طبابت بى‏نياز مى‏شوى.

 

 21

امام رضا عليه‏السلام : 
مَنْ اَرادَ اَلاّ يَشْتَـكىَ مَثانَـتَهُ، فَلا يَحْبِسِ الْبَولَ وَ لَو عَلى ظَهْرِ دابَّتِهِ؛⁽²²⁾
هر كس مى‏خواهد مثانه‏اش به بيمارى‏اى مبتلا نشود، ادرار خود را نگه ندارد، حتى اگر بر پشت مَركب خود، نشسته باشد.

 

 

22
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

صوموا تَصِحّوا؛⁽²³⁾

روزه بگيريد تا تن درست بمانيد.

 

 23
امام صادق عليه‏السلام :

يُسْتَحَبُّ لِلْمَريضِ اَنْ يُعطىَ السّائِلَ بِيَدِهِ وَ يَأمُرَ السّائِلَ اَنْ يَدْعُوَ لَهُ؛⁽²⁴⁾

شايسته است بيمار با دست خود، صدقه به سائل بدهد و از او بخواهد برايش، دعا كند.

 

 24

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

مَنْ سَعى لِمَريضٍ فى حاجَةٍ قَضاها اَو لَم يَقْضِها، خَرَجَ مِنْ ذُنوبِهِ كَـيَومِ وَلَدَتْهُ اُمُّهُ. فَقالَ رَجُلٌ مِنَ الاَْنصارِ: بِاَبى اَنْتَ وَ اُمّى يا رَسولَ اللّه‏ِ، فَاِنْ كانَ الْمَريضُ مِنْ اَهلِ بَيْتِهِ، اَوَ لَيْسَ ذلِكَ اَعْظَمَ اَجْرا اِذا سَعى فى حاجَةِ اَهْلِ بَيْتِهِ؟ قالَ: نَعَمْ؛⁽²⁵⁾

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله : «هر كس در برآوردن نياز بيمارى بكوشد، خواه موفق بشود يا نشود گناهانش پاك مى‏شود، به‏سان آن روز كه از مادر متولد شده است». مردى از انصار گفت: اى پيامبر خدا، پدر و مادرم به فدايت! اگر بيمار از خانواده شخص باشد، اين كار پاداش بيشترى ندارد؟ فرمودند: «چرا».

 

25
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

عَلَيْكُمْ بِالاْءِهليلَجَ الاَْسْوَدَ فَاِنَّهُ مِنْ شَجَرَةِ الْجَنَّةَ وَ طَعْمُهُ مُرٌّ و فيهِ شِفاءٌ مِنْ كُلِّ داءٍ؛⁽²⁶⁾

هليله سياه بخوريد، كه از درختان بهشت است. مزه آن تلخ است ولى شفاى هر دردى است.

 

26

امام على عليه‏السلام :

اِنَّ الْحِجامَةَ تُصَحِّحُ الْبَدَنَ وَ تَشُدُّ الْعَقْلَ؛⁽²⁷⁾

حجامت، بدن را سالم و عقل را تقويت مى‏كند.

 

27
امام صادق عليه‏السلام :

لا تَدَعِ الْعَشاءَ وَ لَوْ بِثَلاثِ لُقَمٍ بِمِلْحٍ. مَنْ تَرَكَ العَشاءَ لَيْلَةً ماتَ عِرقٌ فى جَسَدِهِ وَ لا يَحيا اَبَدا ؛⁽²⁸⁾

شام را ترك نكن، هر چند به سه لقمه نان و نمك باشد. هر كس يك شام را ترك كند، يك رگ در بدن وى مى‏ميرد و ديگر هرگز زنده نمى‏شود.

 

28

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

مَنِ استَعمَلَ الْخَشَبَتَينِ اَمِنَ مِنْ عَذابِ الكَلْبَتَيْنِ؛⁽²⁹⁾

هر كس خلال و مسواك كند، از عذاب و درد انبر دندان‏كشى محفوظ مى‏ماند.

 

 29

امام رضا عليه‏السلام :

دُخولُ الحَمّامِ عَلَى البِطنَهَ يُوَلِّدُ القولنجَ. الاِغتِسالُ بِالماءِ البارِدِ بَعدَ اَكلِ السَّمَكِ يورِثُ الفالِجَ... و اِتيانُ المَرأَةِ الحائِضِ يورِثُ الجُذامَ فِى الوَلدِ و الجِماعُ مِن غَيرِ اهراقِ الماءِ عَلى أَثَرِهِ يوجِبُ الحَصاةَ. الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَيرِ فَصلٍ بَينَهُما بِغُسْلٍ يورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ وَ كَثرَةُ اَكلِ البَيضِ و اِدمانُهُ يُوَلِّدُ الطَّحالَ و رِياحا فى رَأسِ المَعِدَةِ. و الاِمْتِلاءُ مِنَ البَيضِ المَسلوقِ يورِثُ الرَّبوَ وَ الاِنبِهارَ. اَكلُ اللَّحمِ النَّىِّ يُوَلِّدُ الدُّودَ فِى البَطنِ. و اَكلُ التّينِ يَقْمَلُ مِنهُ الجَسَدُ اِذا اَدْمَنَ عَلَيهِ. و شُربُ الماءِ البارِدِ عَقيبَ الشَّى‏ءِ الحارِّ وَ الحَلاوَةِ يَذهَبُ بِالاَسنانِ. و الاِكثارُ مِن اَكلِ لُحومِ الوَحشِ وَ البَقَرِ يورِثُ تَغَيُّرَ العَقلِ وَ تَحَيُّرَ الفَهمِ وَ تَبَلُّدَ الذِّهنِ وَ كَثرَةَ النِّسيانِ؛⁽³⁰⁾

امام رضا عليه‏السلام :  حمام رفتن با شكم پُر باعث قولنج مى‏گردد. شستشو با آب سرد بعد از خوردن ماهى، باعث فلج مى‏شود. همبسترى در حال حيض باعث جذام فرزند مى‏شود. همبسترى‏اى كه در پى آن دفع مَنى و ادرار نباشد باعث سنگ كليه و مثانه مى‏شود. جماع پى‏درپى بدون غسل باعث جنون فرزند مى‏شود. زياد خوردن تخم مرغ و استمرار بر آن، باعث بيمارى طحال و گاز معده مى‏شود.  انباشته كردن شكم از تخم مرغ آب‏پز باعث گرفتگى قلب و تنگى نفس مى‏شود. خوردن
گوشت نپخته، باعث توليد كرم در معده مى‏شود. پيوسته انجير خوردن باعث چاقى مى‏شود. نوشيدن آب سرد بعد از غذاى داغ و شيرينى، باعث خرابى دندان مى‏گردد و زياد خوردن گوشت حيوانات وحشى (حلال گوشت) و گاو باعث تغيير (به‏هم‏ريختگى) عقل و سرگردانى فهم و كندذهنى و فراموشى مى‏شود.

 

30

امام على عليه‏السلام :

مَا اتَّخَمْتُ قَطُّ. فَقيلَ لَهُ: وَ لِمَ يا وَلىَّ اللّه‏ِ؟ قالَ: ما رَفَعْتُ لُقْمَةً اِلى فَمى اِلاّ ذَكَرْتُ اِسْمَ اللّه‏ِ سُبحانَهُ عَلَيْها؛⁽³¹⁾

«هيچ‏گاه به سوء هاضمه مبتلا نشدم». پرسيدند: چرا؟ فرمودند: «زيرا هيچ لقمه‏اى به سوى دهان نبردم، مگر اين‏كه نام خدا را بر آن، ياد كردم».

31
امام سجاد عليه‏السلام :

حُجّوا وَ اعْتَمِروا تَصِحَّ اَبْدانُـكُمْ وَ تَتَّسِعْ اَرْزاقُكُمْ وَ تُـكْفَوْنَ مَؤوناتِ عِيالِكُمْ. وَ قالَ: الحاجُّ مَغفورٌ لَهُ و مَوجوبٌ لَهُ الجَنَّةُ و مُستَأنَفٌ لَهُ العَمَلُ و مَحفوظٌ فى أهلِهِ و مالِهِ؛⁽³²⁾

به حج و عمره برويد تا تندرست بمانيد، روزيتان زياد شود و خرجى خانواده‏تان تأمين گردد. حاجى آمرزيده است و بهشت بر او واجب است و اعمالش از نو آغاز مى‏گردد و خانواده و مالش محفوظ مى‏ماند.

 

32
معصوم عليه‏السلام :

دُهْنُ الحاجِبَينِ بِالبَنَفْسَجِ يَذْهَبُ بِالصُّداعِ؛⁽³³⁾

ماليدن روغن بنفشه به ابروها، سردرد را از ميان مى‏بَرَد.

33
امام صادق عليه‏السلام :

ثَلاثَةٌ يَهْدِمْنَ الْبَدَنَ وَ رُبَّما قَتَلْنَ: دُخولُ الْحَمّامِ عَلَى الْبِطْنَةِ، وَ الْغِشيانُ عَلَى الاِْمْتِلاءِ وَ نِكاحُ العَجائِزِ؛⁽³⁴⁾

سه چيز بدن را فرسوده مى‏كند و شايد هم نابود كند: حمّام رفتن با شكم پُر، آميزش كردن با شكم پُر و همبسترى با پير زنان.

34
امام رضا عليه‏السلام : 
وَ مَنْ اَرادَ اَلاّ تُؤذِيَهُ مَعِدَتُهُ فَلا يَشْرَبْ بَينَ طَعامِهِ ماءً حَتّى يَفْرُغَ وَ مَنْ فَعَلَ ذلِكَ رَطِبَ بَدَنُهُ، و ضَعُفَتْ مَعِدَتُهُ وَ لَمْ تَأخُذِ العُروقُ قُوَّةَ الطَّعامِ فَإِنَّهُ يَصيرُ فِى الْمَعِدَةِ فِجّا اِذا صُبَّ الْماءُ عَلَى الطَّعامِ اَوَّلاً فَاَوّلاً؛⁽³⁵⁾

امام رضا عليه‏السلام : هر كس مى‏خواهد معده‏اش او را آزار نرساند، نبايد ميان غذا آب بنوشد تا غذا خوردن را به پايان رساند. هر كس ميان غذا آب خورد بدنش به رطوبت گرايد، معده‏اش ضعيف گردد و رگ‏هايش قوّت غذا را به خود جذب نكند؛ زيرا هرگاه پى‏درپى روى غذا آب ريخته شود در معده نارسايى پديد آيد.

 

35
امام صادق عليه‏السلام :

... اِعلَم أنَّ آلامَ البَدَنِ و اَدواءَهُ تَخرُجُ بِخُروجِ الشَّعرِ فى مَسامِّهِ و بِخُروجِ الأَظفارِ مِن اَنامِلِها و لِذلِكَ اُمِرَ الاِنسانُ بِالنّورَةِ و حَلقِ الرَّأسِ و قَصِّ الاَظفارِ فى كُلِّ اُسبوعٍ لِيُسرِعَ الشَّعرُ وَ الاَظفارُ فِى النَّباتِ فَتَخرُجَ الآلامُ وَ الاَدواءُ بِخُروجِهِما؛⁽³⁶⁾

امام صادق عليه‏السلام :  بدان كه دردها و بيمارى‏هاى بدن، همراه با درآمدن موها از جايگاه خود و ناخن‏ها از انگشتان، از بدن بيرون مى‏روند. از همين رو، انسان به نوره كشيدن، سرتراشيدن (كوتاه كردن) و كوتاه كردن ناخن‏ها در هر هفته، موظف شده است، تا موها و ناخن‏ها رشد شتابان‏ترى يابند و با درآمدن آنها، دردها و بيمارى‏ها از تن بيرون بروند.

 

 36

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :
  اِذا دَخَلْتُمْ بَلَدا فَكُلوا مِنْ بَقلِهِ وَ بَصَلِهِ يَطْرُد عَنْكُمْ داءَهُ وَ يَذْهَبُ بِالنَّصَبِ وَ يَشُدُّ الْعَصَبَ وَ يَزيدُ فِى الباهِ و يَذْهَبُ بِالْحُمّى؛⁽³⁷⁾ 
به هر جايى (شهرى و روستايى) وارد شديد، از سبزى و پياز آنجا بخوريد كه مرض آنجا را از شما دور مى‏كند و خستگى را مى‏برد، اعصاب را قوى مى‏كند، نيروى جنسى را مى‏افزايد و تب را مى‏برد.

 

37
امام صادق عليه‏السلام :

  اَقلِل مِن شُربِ الماءِ فَاِنَّهُ يَمُدُّ كُلَّ داءٍ وَ اجْتَنِبِ الدَّواءَ مَا احتَمَلَ بَدَنُكَ الدّاءَ؛⁽³⁸⁾  كم آب بياشاميد، كه زياد آن هر مرضى را تقويت مى‏كند و تا بدنتان تحمل دارد از مصرف دارو بپرهيزيد.

 

38

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

عائِدُ الْمَريضِ فى مَخْرَفَةِ الْجَنَّةِ، فَاِذا جَلَسَ عِنْدَهُ غَمَرَتْهُ الرَّحْمَةَ؛⁽³⁹⁾

عيادت كننده بيمار، در نخلستان بهشت ميوه مى‏چيند و هرگاه نزد بيمار بنشيند، رحمت خدا او را فرا مى‏گيرد.

 

 39

امام صادق عليه‏السلام : 

مَوْلى لِجَعْفَرِبْنِ مُحَمَّدٍ عليه‏السلام مَرِضَ بَعْضُ مَواليهِ فَخَرَجْنا إِلَيْهِ نَعودُهُ وَنَحْنُ عِدَّةٌ مِنْ مَوالى جَعْفَرٍ فَاسْتَقْبَلَنا جَعْفَرٌ عليه‏السلام فى بَعْضِ الطَّريقِ فَقالَ لَنا أَيْنَ تُريدونَ؟ فَقُلْنا: نُريدُ فُلانا نَعودُهُ فَقالَ لَنا: قِفوا،فَوَقَفْنا، فَقالَ: مَعَ أَحَدِكُمْ تُفّاحَةٌ أَوْ سَفَرْجَلَةٌ أَوْ اُتْرُجَّةٌ أَوْ لُعْقَهٌ مِنْ طيبٍ أَوْ قِطْعَةٌ مِنْ عودِ بُخورٍ؟  فَقُلْنا: ما مَعَنا شَىْ‏ءٌ مِنْ هذا، فَقالَ: أَما تَعْلَمونَ أَنَّ الْمَريضَ يَسْتَريحُ‏إِلى كُلِّ مااُدْخِلَ بِهِ‏عَلَيْهِ؛⁽⁴⁰⁾ 
يكى از وابستگان امام صادق عليه‏السلام گويد: يك نفر از ياران حضرت بيمار شد و ما عده‏اى از ياران امام براى عيادت او بيرون رفتيم. در راه با حضرت صادق عليه‏السلام روبرو شديم. از ما پرسيدند: كجا مى‏رويد؟ عرض كرديم به عيادت فلانى مى‏رويم. فرمودند: بايستيد. ما ايستاديم. حضرت فرمودند: آيا سيبى، بهى، تُرنجى، كمى عطر يا قطعه‏اى عود با يكى از شما هست؟ عرض كرديم: از اين چيزها با خود نداريم. حضرت فرمودند: مگر نمى‏دانيد كه بيمار از اين كه چيزى برايش ببرند، آرامش مى‏يابد.

40
پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اِغْتَنِموا بَردَ الرَّبيعِ فَاِنَّهُ يَفعَلُ بِاَبدانِكُمْ ما يَفعَلُ بِاَشجارِكُم وَ اجْتَنِبوا بَردَ الخَريفِ فَاِنَّهُ يَفعَلُ بِاَبدانِكُم ما يَفعَلُ بِاَشجارِكُم ؛⁽⁴¹⁾

غنيمت بدانيد هواى بهار را، زيرا كه با بدن‏هاى شما همان مى‏كند كه با درختان مى‏كند و خودتان را از هواى پائيز بپوشانيد كه با شما همان مى‏كند كه با درختان مى‏كند.

 

---

سوره شعراء، آيه 80 .

غررالحكم، ح 1050.

تحف العقول، ص 321.

مستدرك الوسائل، ج 16، ص 333، ح 2 .

مكارم الاخلاق، ص 362.

كنزالعمال، ح 28318 .

تاريخ دمشق، ج 60، ص 325 .

بحارالأنوار، ج 59، ص 268، ح 52.

نثر الدر، ج 1، ص 181.

تحف العقول، ص 239.

دعائم الاسلام، ج 2، ص 144، ح 503 .

علل الشرايع، ص، 465، ح 17.

فقه الرضا، ص 340 .

فقه الرضا، ص 340 .

كافى، ج 3، ص 116، ح 6 .

شرح‏نهج‏البلاغه، ابن ابى‏الحديد، ج20، ص 300، ح 422 .

غررالحكم، ح 9219 .

طب الائمّة، ص 135 .

نهج الفصاحه، ح 1726.

الاصابة، ج 3، ص 289 .

خصال، ص 229.

طب الرضا عليه‏السلام ، ص 35 .

دعائم الاسلام، ج 1، ص 342 .

كافى، ج 4، ص 4، ح 9 .

من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 16، ح 4968 .

طب النبى، ص 31 .

خصال، ص 611، ح 10.

مكارم الاخلاق، ص 195.

طب النبى، ص 21 .

طب الرضا، ص 75.

محاسن، ج 2، ص 438، ح 288.

كافى، ج 4، ص 252، ح 1.

كافى، ج 6 ، ص 522، ح 9 .

من لا يحضره الفقيه، ج 3، ص 555، ح 4904.

طب الرضا، ص 52.

توحيد مفضل، ص 32.

طب النبى، ص 11.

كافى، ج 6، ص 382، ح 2.

كنزالعمال، ح 25127.

كافى، ج 3، ص 118، ح 3.

بحارالأنوار، ج 59، ص 271، ح 69.