پيامبر صلى الله عليه وآله :
اَلصَّدَقَةُ عَلى وَجْهِها وَاصْطِناعُ الْمَعْروفِ وَ بِرُّ
الْوالِدَيْنِ وَصِلَةُ الرَّحِمِ تُحَوِّلُ الشِّقاءَ سَعادَةً
وَتَزيدُ فِى الْعُمْرِ وَ تَقى مَصارِ عَ السُّوءِ؛(1)
صدقه بجا، نيكوكارى، نيكى به پدر و مادر و صله رحم، بدبختى را به
خوشبختى تبديل و عمر را زياد و از پيشامدهاى بد جلوگيرى مىكند.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
مَنْ كانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآْخِرِ فَلْيُكْرِمْ
ضَيْفَهُ؛(2)
هر كس به خدا و روز قيامت ايمان دارد، بايد ميهمانش را گرامى دارد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
اَلصَّدَقَةُ بِعَشْرَةٍ وَ الْقَرْضُ بِثَمانِيَةَ عَشْرَ وَ صِلَةُ
الْاِخْوانِ بِعِشْرينَ وَ صِلَةُ الرَّحِمِ بِاَرْبَعَةٍ وَ
عِشْرينَ؛(3)
صدقه دادن، ده حسنه، قرض دادن، هجده حسنه، رابطه با برادران [دينى]،
بيست حسنه و صله رحم، بيست و چهار حسنه دارد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
اَلضَّيْفُ يَنْزِلُ بِرِزْقِهِ وَيَرْتَحِلُ بِذُنوبِ اَهْلِ
الْبَيْتِ؛(4)
ميهمان، روزى خود را مىآورد و گناهان اهل خانه را مىبرد.
امام على عليه السلام :
صِلَةُ الرَّحِمِ توجِبُ الْمَحَبَّةَ وَتَكْبِتُ العَدُوَّ؛(5)
صله رحم، محبّت آور است و دشمنى را از بين مىبرد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
كُلُّ بَيْتٍ لايَدْخُلُ فيهِ الضَّيْفُ لاتَدْخُلُهُ
الْمَلائِكَةُ؛(6)
هر خانهاى كه ميهمان بر آن وارد نشود، فرشتگان واردش نمىشوند.
امام على عليه السلام :
كَفِّروا ذُنوبَكُمْ وَتَحَبَّبوا اِلى رَبِّكُمْ بِالصَّدَقَةِ وَ
صِلَةِ الرَّحِمِ؛(7)
با صدقه و صله رحم، گناهان خود را پاك كنيد و خود را محبوب پروردگارتان
گردانيد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
لايَتَكَلَّفَنَّ أَحَدٌ لِضَيْفِهِ ما لا يَقْدِرُ؛(8)
هيچ كس نبايد بيش از توانش خود را براى ميهمان به زحمت اندازد.
امام على عليه السلام :
صِلَةُ الرَّحِمِ تُدِرُّ النِّعَمَ وَ تَدْفَعُ النِّقَمَ؛(9)
صله رحم، نعمتها را فراوان مىكند و سختىها را از بين مىبرد.
امام رضا عليه السلام :
دَعاهُ رَجُلٌ فَقالَ لَهُ عَلىٌّ عليه السلام: قَد أجَبْتُكَ عَلى
اَنْ تَضْمَنَ لى ثَلاثَ خِصالٍ . قالَ: وما هِىَ يا اَميرَالمُؤمِنينَ
؟ قالَ: لاتُدْخِلْ عَلَىَّ شَيْئاً مِنْ خارِ جٍ وَ لا تَدَّخِرْ
عَنّى شَيْئاً فِى الْبَيْتِ، وَ لا تُجحِفْ بِالْعِيالِ . قالَ : ذاكَ
لَكَ يا اَميرَ الْمُؤمِنينَ ، فَاَجابَهُ عَلىُّ بنُ اَبى طالِبٍعليه
السلام ؛(10)
امام رضا عليه السلام :
مردى، امير المؤمنينعليه السلام را به ميهمانى دعوت كرد . حضرت
فرمودند : مىپذيرم به شرط اين كه سه قول به من بدهى . عرض كرد : چه
قولى اى امير المؤمنين؟ فرمودند : از بيرون چيزى براى من تهيه نكنى ،
حاضرى خانهات را از من دريغ ننمايى و به زن و فرزندنت زور نگويى . عرض
كرد : قبول مىكنم اى امير المؤمنين . پس على بن ابى طالبعليه السلام
دعوت را پذيرفتند .
امام على عليه السلام :
زَكوةُ الْيَسارِ بِرُّ الْجيرانِ وَ صِلَةُ الاَْرحامِ؛(11)
زكاتِ رفاه، نيكى با همسايگان و صله رحم است.
امام صادق عليه السلام :
اِبنُ اَبى يَعفورَ: رَاَيتُ عِندَ اَبى عَبدِاللَّهِعليه السلام
ضَيْفاً، فَقامَ يَوْماً فى بَعضِ الْحَوائِج، فَنَهاهُ عَنْ ذلِكَ ،
وَ قامَ بِنَفْسِهِ إلى تِلكَ الْحاجَةِ، وَ قالَعليه السلام: نَهى
رَسولُ اللَّهِصلى الله عليه وآله عَنْ أنْ يُستَخْدَمَ الضَّيفُ؛(12)
امام صادق عليه السلام :
ابن ابى يعفور : در خانه امام صادقعليه السلام ميهمانى را ديدم كه
روزى براى انجام كارى برخاست . حضرت او را از آن كار منع كردند و شخصاً
آن كار را انجام دادند و فرمودند : رسول خداصلى الله عليه وآله از به
كار گرفتن ميهمان ، نهى فرموده است .
امام باقر عليه السلام :
اِنَّ اَعْجَلَ الْخَيرِ ثَواباً صِلَةُ الرَّحِمِ؛(13)
ثواب صله رحم سريعتر از هر كار خيرى به انسان مىرسد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
كَفى بِالْمَرءِ إثماً اَن يَستَقِلَّ ما يُقَرِّبُ اِلى اِخوانِهِ
وَ كَفى بِالْقَومِ اِثماً اَنْ يَستَقِلّوا ما يَقْرُبُ بِهِ
اِلَيهِم اَخُوهُم؛(14)
انسان را همين گناه بس، كه آنچه را كه تقديم برادران ميهمان خود مىكند
كم شمارد و ميهمان را همين گناه بس، كه آنچه را كه ميزبانشان براى آنها
فراهم مىكند كم شمارد.
امام صادق عليه السلام :
صِلَةُ الاَْرحامِ تُزَ كّى الاَْعمالَ وَتُنْمى الاَْموالَ وَ
تَدْفَعُ الْبَلوى وَتُيَسِّرَ الْحِسابَ وَتُنْسِئُ فِى
الاَْجَلِ؛(15)
صله رحم، اعمال را پاكيزه، اموال را بسيار، بلا را برطرف و حساب
(قيامت) را آسان مىكند و مرگ را به تأخير مىاندازد.
امام باقر عليه السلام :
اِذا دَخَلَ اَحَدُكُمْ عَلى اَخيهِ فى رَحْلِهِ فَلْيَقْعُدْ حَيْثُ
يَأمُرُهُ صاحِبُ الرَّحْلِ فَاِنَّ صاحِبَ الرَّحْلِ اَعْرَفُ
بِعَوْرَةِ بَيْتِهِ مِنَ الدّاخِلِ عَلَيْهِ؛(16)
هرگاه يكى از شما به خانه برادرش وارد شد، هر جا صاحبخانه گفت همان جا
بنشيند، زيرا صاحبخانه به وضع اتاق خود از ميهمان آشناتر است.
امام صادق عليه السلام :
اِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ وَالبِرَّ لَيُهَوِّنانِ الحِسابَ وَيَعْصِمانِ
مِنَ الذُّنوبِ؛(17)
صله رحم و نيكى، حساب (قيامت) را آسان و از گناهان جلوگيرى مىكند.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
اَلضَّيْفُ يُلْطَفُ لَيْلَتَيْنِ فَاِذا كانَتْ لَيْلَةَ الثالِثَةُ
فَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ يَأْكُلُ ما أَدْرَكَ؛(18)
ميهمان تا دو شب پذيرايى مىشود، از شب سوم از اهل خانه به شمار مىآيد
و هر چه رسيد بخورد.
امام صادق عليه السلام :
صِلَةُ الاَْرحامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسْمِحُ الكَفَّ وَتُطيبُ
النَّفْسَ وَتَزيدُ فِى الرِّزْقِ وَتُنْسِئُ فِى الاَْجَلِ؛(19)
صله رحم، انسان را خوش اخلاق، با سخاوت و پاكيزه جان مىنمايد و روزى
را زياد مىكند و مرگ را به تأخير مىاندازد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
لا تَأْكُلْ طَعامَ الْفاسِقينَ؛(20)
غذاى مردم فاسق را نخور.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
صِلَةُ الرَّحِمِ وَ حُسْنُ الْخُلْقِ وَ حُسْنُ الْجَوارِ يَعْمُرانِ
الدّيارَ وَ يَزيدانَ فِى الاَْعْمارِ؛(21)
صله رحم، خوش اخلاقى و خوش همسايگى، شهرها را آباد و عمرها را زياد
مىكند.
امام رضا عليه السلام :
اَلسَّخىُّ يَأكُلُ مِن طَعامِ النَّاسِ لِيَاْكُلوا مِنْ طَعامِهِ ،
وَ البَخيلُ لا يَاْكُلُ مِنْ طَعامِ النَّاسِ لِئَلّا يَأكُلوا مِنْ
طَعامِهِ؛(22)
سخاوتمند، از غذاى مردم مىخورد، تا مردم از غذاى او بخورند، اما بخيل
از غذاى مردم نمىخورد تا آنها نيز از غذاى او نخورند.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
مَنْ مَشى اِلى ذى قَرابَةٍ بِنَفْسِهِ وَ مالِهِ لِيَصِلَ رَحِمَهُ
اَعْطاهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ اَجْرَ مِأَةِ شَهيدٍ؛(23)
هر كس با جان و مال خود در راه صله رحم كوشش كند، خداوند عزّوجلّ پاداش
يكصد شهيد به او مىدهد.
امام على عليه السلام :
قوتُ الاَْجسادِ الطَّعامُ وَ قوتُ الاَْرواحِ الاِْطعامُ؛(24)
غذاى جسم، خوردن و غذاى روح، خوراندن است.
امام على عليه السلام :
صِلَةُ الاَْرْحامِ مِنْ اَفْضَلِ شِيَمِ الكِرامِ؛(25)
صله رحم، از بهترين خصلتهاى بزرگواران است.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
طَعامُ السَّخىِّ دَواءٌ وَ طَعامُ الشَّحيحِ داءٌ؛(26)
غذاى سخاوتمند، داروست و غذاى بخيل، درد.
امام على عليه السلام :
اِنَّ صِلَةَ الاَْرْحامِ لَمِنْ موجِباتِ الاِْسْلامِ وَ اِنَّ اللّهَ
سُبْحانَهُ اَمَرَ بِاِكْرامِها وَ اِنَّهُ تَعالى يَصِلُ مَنْ
وَصَلَها وَ يَقْطَعُ مَنْ قَطَعَها وَ يُكْرِمْ مَنْ اَكْرَمَها؛(27)
امام على عليه السلام :
به راستى كه صله رحم از واجبات اسلام است و خداى سبحان، امر فرموده كه
آن را گرامى بدارند و خداوند متعال با هر كس كه صله رحم كند، رابطه
برقرار مىكند و با هر كس كه قطع رحم كند، قطع رابطه مىكند و هر كس كه
صله رحم را گرامى بدارد، گرامىاش مىدارد.
امام على عليه السلام :
رُئِىَ اَميرُ المُؤمِنينَ حَزيناً فَقيلَ له: مِمَّ حُزْنُكَ قالَ:
لِسَبعٍ اَتَتْ لَمْ يَضِفْ اِلَينا ضَيفٌ؛(28)
[روزى] امام علىعليه السلام غمگين ديده شد علت را از ايشان جويا
شدند. فرمودند: چون هفت روز است كه ميهمانى بر ما وارد نشده است.
امام على عليه السلام :
حِراسَةُ النِّعَمِ فى صِلَةِ الرَّحِمِ؛(29)
حفظ نعمتها در صله رحم است.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
الوَليمَةُ اَوَّلُ يومٍ حَقٌّ وَ الثانى مَعروفٌ وَ مازادَ رياءٌ وَ
سُمْعَةٌ؛(30)
وليمه (سور) دادن، روز اول حق است و روز دوم احسان، از دو روز كه گذشت،
خودنمايى و شهرتطلبى است.
امام على عليه السلام :
اِذا قَطَّعُوا الأْرحامَ جُعِلَتِ الأْمْوالُ فى أيدىِ الأْشْرارِ
؛(31)
هرگاه مردم قطع رحم كنند، ثروتها در دست افراد شرور قرار مىگيرد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
اُوصِى الشاهِدَ مِنْ اُمَّتى وَ الغائبَ اَنْ يُجيبَ دَعْوَةَ
المُسلِمِ - وَ لَو عَلى خَمْسَةِ اَميالٍ - ، فاِنَّ ذلِكَ مِنَ
الدَّينِ؛(32)
به حاضران و غايبان امت خود سفارش مىكنم كه دعوت مسلمان را، گرچه از
فاصله پنج ميل (حدود 10 كيلومتر)، بپذيريد، زيرا اين كار جزو دين است.
امام صادق عليه السلام :
أفْضَلُ ما يوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ كَفُّ الأذى عَنْها؛(33)
بهترين صله رحم، خوددارى از آزار و اذيت خويشاوندان است .
امام صادق عليه السلام :
اِذا اَتاكَ اَخوكَ فَآتِهِ بِما عِنْدَكَ وَ اِذا دَعَوْتَهُ
فَتَكَلَّفْ لَهُ؛(34)
هرگاه برادرت ناخوانده بر تو وارد شد، همان غذايى كه در خانه دارى
برايش بياور و هرگاه او را دعوت كردى در پذيرايى از او خودت را به زحمت
بينداز.
امام صادق عليه السلام :
صِلُوا أرحامَكُمْ و بِرّوا بِإخْوانِكُمْ وَ لَوْ بِحُسْنِ السَّلامِ
وَ رَدِّ الجَوابِ؛(35)
صله رحم نماييد و به برادران (دينى) خود نيكى كنيد، هر چند با سلام
كردن خوب و يا جواب سلام خوب باشد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
مَنْ اَحَبَّ اَنْ يُحِبّهُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ فَلْيَاْكُلْ مَع
ضَيفِهِ؛(36)
هر كس دوست دارد كه خدا و رسولش او را دوست داشته باشند، با ميهمان خود
غذا بخورد.
امام صادق عليه السلام :
صِلَةُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّيارَ وَ تَزيدُ فى الأعْمارِ وَ اِنْ
كانَ اَهلُها غَيرَ اَخْيارٍ؛(37)
صله رحم، خانهها را آباد و عمرها را طولانى مىكند، هر چند صله رحم
كنندگان مردمان خوبى نباشند.
امام صادق عليه السلام :
اِذا دُعىَ اَحَدُكُمْ اِلى طَعامٍ فَلا يَستَتْبِعَنَّ وَ لَدَهُ
فَاِنَّهُ اِنْ فَعَلَ ذلكَ، كانَ حَراماً وَ دَخَلَ غاصِباً؛(38)
هرگاه يكى از شما به ميهمانى دعوت شد، فرزندش را به دنبال خود راه
نيندازد كه اگر چنين كند، كار حرامى كرده و غاصبانه وارد خانه ميزبان
شده است.
امام رضا عليه السلام :
وَقِّرُوا كِبارَكُمْ وَ ارْحَمُوا صِغارَكُمْ وَ صِلُوا
اَرْحامَكُمْ؛(39)
به بزرگترهايتان احترام بگذاريد و با كوچكترها مهربان باشيد و صله رحم
نماييد.
پيامبر صلى الله عليه وآله :
اَلضّيافَةُ اَوَّلُ يَوْمٍ وَ الثانى وَ الثالثُ وَ ما بَعْدَ ذلِكَ
فَاِنَّها صَدَقَةٌ تُصَدّق بِها عَلَيْهِ؛(40)
ميهمانى يك روز و دو روز و سه روز است، بعد از آن هر چه به او دهى صدقه
محسوب مىشود.
1) نهج الفصاحه، ح 1869
.
2) كافى، ج 6، ص 285، ح1 .
3) كافى، ج 4، ص 10، ح 3.
4) بحارالأنوار، ج 75، ص 461، ح 14.
5) غررالحكم، ح 5852.
6) جامع الأخبار، ص 378.
7) غررالحكم، ح 7258 .
8) كنزالعمال، ح 25876 .
9) غررالحكم، ح 5836.
10) عيون اخبار الرضا، ج 1، ص 45، ح 138 .
11) غررالحكم، ح 5453 .
12) كافى، ج 6، ص 283، ح 1 .
13) كافى، ج 2، ص 152، ح 15 .
14) محاسن، ج 2، ص 414، ح 165 .
15) كافى، ج 2، ص 157، ح 33 .
16) قرب الإسناد، ص 69، ح 222 .
17) كافى، ج 2، ص 157، ح 31 .
18) كافى، ج 6، ص 283، ح 1 .
19) كافى، ج 2، ص 151، ح 6 .
20) امالى طوسى، ص 535.
21) نهج الفصاحه، ح 1839 .
22) عيون اخبار الرضا، ج 1، ص 15، ح 26.
23) من لايحضره الفقيه، ج 4، ص 16.
24) مشكاة الأنوار، ص 561 .
25) غررالحكم، ح 5882 .
26) بحارالأنوار، ج 71 ، ص 357، ح 22.
27) غررالحكم، ح 3651.
28) مناقب آل ابى طالب، ج 1 ، ص 347.
29) غررالحكم، ح 4929.
30) كافى، ج 5، ص 368، ح 4 .
31) كافى، ج 2، ص 348، ح 8 .
32) محاسن، ج 2، ص 411، ح 142 .
33) بحارالأنوار، ج 74، ص 88 ، ح 1.
34) محاسن، ج 2، ص 410، ح 138 .
35) كافى، ج 2، ص 157، ح 31 .
36) تنبيه الخواطر، ج 2، ص 116 .
37) امالى طوسى، ص 481، ح 18 .
38) كافى، ج 6 ، ص 270، ح 1.
39) عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 265.
40) كافى، ج 6 ، ص 283، ح 2.