در باب اصل برائت اخباري زيادي وارد شده است و از همه مشهورتر «حديث رفع» است. حديث رفع حديثي است نبوي و مشهور که رسول اکرم صلّي الله عليه و آله و سلّم فرموده است:

«رُفِعَ عَنْ اُمَّتي تِسعَةٌ: ما لا يعْلَمونَ وَما لا يطيقونَ وَما اسْتُکْرهُوا عَلَيهِ وَمَا اضْطُرُّوا اِلَيهِ وَالُخَطَأ وَالنَّسْيانُ وَالطّيرَةُ وَالْحَسَدُ وَالْوَسْوَسَةُ فِي التَّفَکُّر فِي الْخَلْقِ.» (خصال صفحه ۴۱۷؛ والتوحيد صفحه ۳۵۳ تحف العقول صفحه ۵۰.)

[نُه چيز از امت من برداشته شده است: آنچه نمي‌دانند، آنچه طاقت ندارند، آنچه بر آن مجبور شده‌اند، آنچه بدان اضطرار پيدا کرده‌اند، اشتباه، فراموشي، فال بد، احساس حسادت (مادامي که به مرحله عمل نرسيده است، و يا محسود واقع شدن) و وساوس شيطاني در امر خلقت.]

اصوليون درباره اين حديث و هر يک از جمله‌هايش بحث‌ها و سخنان فراوان دارند و البته محل شاهد براي اصل برائت همان جمله اول است که فرمود: آنچه امت من نمي‌دانند و به آنها ابلاغ نشده از آنها برداشته شده است و ذمّه آنها بري است.

اصل برائت که از اصول عمليه معروف است و کاربرد زيادي در علم فقه دارد و فقهاي بزرگوار در موارد زيادي از آن استفاده مي‌کنند داراي چندين مستند و دليل است که حديث رفع يکي از مهم‌ترين مستندات آن است. بر اين اساس در هر موردي که علمي نداشته باشيم يعني دليلي بر وجود تکليفي دلالت نکرد حال يا اصلاً دليلي در اين مورد وجود ندارد و از طرف شارع مقدس اصلاً دليلي بر اين تکليف صادر نشده است و يا دليلي در اين مورد وجود داشته ولي به هر صورت به دست ما نرسيده است. آن چه در اين ميان اهميت دارد اين است که ما از اين حکم و تکليف آگاهي و علم نداريم و حديث رفع مي‌گويد شما نسبت به اين تکليف، مکلف نمي‌باشيد و اگر به آن بي‌توجهي کرديد و به آن ترتيب اثري نداديد، مورد عقاب و کيفر قرار نمي‌گيريد.