رجال، دراية الحديث و... گام هاى مؤثرى برداشته ، آثار گران بهايى از خود به يادگار گذاشتند. فقيهان مدقّق با تطبيق احاديث با آيات، و رعايت وثاقت رجال، توانستند ضمن استنباط احكام شرعى، احاديث را با ذكر سند و وسايط، بازگو و كتابت نمايند. آنها به شاگردان خود كه شايستگى و خبرويت شناخت و نقل حديث را داشتند، اجازه نقل حديث مى دادند و امام صادق عليه السلام خود نخستين كسى است كه شفاها به ابان بن تغلب اجازه نقل حديث و فتوا داد و فرمود: اجلس في مسجد المدينة و أفت الناس ؛ فإنّي اُحبّ أن يُرى في شيعتي مثلك. ^۱ و ابو احمد عبد السلام بن حسين بصرى رحمه الله اولين كسى است كه اجازه كتبى نقل حديث نوشت و آن را براى احمد بن عبد اللّه ورّاق صادر نمود. ^۲ سپس به تدريج اجازات احاديث فزونى يافت، تا در عصر ما كه در صورت جمع آورى اجازات، خود كتاب ها و مجلدات متعدّدى را شامل خواهد شد و اين نشانگر آن است كه حديث در ميان مسلمانان از اهمّيت ويژه اى برخوردار بوده، محدّثان محافظت و نشر حديث را به يكديگر توصيه مى نمودند. حديث مشهورى كه از پيغمبر صلى الله عليه و آله به انحاى مختلف و اسناد و طرق متعدّد، در كتب فريقين آمده است كه: من حفظ على اُمّتي أربعين حديثا ممّا يحتاجون في أمر دينهم، بعثه اللّه عالما فقيها ^۳ ، مورد توجه دانشمندان قرار گرفته و بر همين اساس ده ها كتاب «اربعين حديث» نگاشته شده است.

كشف الأحزان و سرور الإخوان

مؤلّف ناشناخته

تحقيق : ابو الفضل عرب زاده

درآمـد

بى ترديد بعد از قرآن كريم، احاديث، دومين منبع شناخت تعاليم اسلام است. نقش كاربردى حديث و اهمّيت آن در تفسير متون قرآنى و تبيين اصول و فروع دين و معارف اسلام بر كسى پوشيده نيست. اهتمام اصحاب حديث، به احاديث نبوى صلى الله عليه و آله و روايات ائمّه معصومين عليهم السلام در استنباط احكام فقهى، اعتقادات و اخلاق ـ كه كمال سعادت امّت اسلامى را در بر دارد ـ ناشى از همين ديدگاه است. عدم جواز كتابت حديث در قرن اول و دوم هجرى و وقفه اى كه در كتابت بيانات رهبران دين پديد آمد، موجب پيدايش و افزايش اخبار ضعيف و غير معتبر گرديد. به شهادت تاريخ تا اوايل سده دوم هجرى، فرمايشات رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله ، سينه به سينه، به ديگران منتقل مى شد و در روزگار بنى اميّه، جعل و تحريف حديث از قول نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله و نقل فضيلت هاى دروغين با انگيزه هاى سياسى در مدح خلفاى جور رواج پيدا نمود؛ ولى پس از رفع ممنوعيت حديث، عالمان دين و بويژه شيعيان، در راه حفظ احاديث صحيح تلاش هاى گسترده اى نمودند و در راه تدوين كتب متعدّد در زمينه فقه، حديث،