قرن ششم هجرى است ، متأسفانه ركن مهم اين رساله، يعنى جمع آورنده و مؤلف آن، در پرده ابهام و ترديد است و از آن عصر تاكنون براى تعيين مؤلف آن ، حدسهاى متعددى زده شده است كه تنها نتيجه قطعى و سودمند اين گمانه زنى ها ، شناسايى دو دانشور شهير شيعى ، يعنى «امين الاسلام فضل بن حسن بن فضل طبرسى» (م ۵۴۸ق) و «على بن فضل اللّه بن على راوندى» (قرن ۶ق)، به عنوان جمع آورنده رساله حديثى مذكور شده است. ^۱ هرچند در اين ميان، نام عارف گمنام «يارعلى شيرازى» ^۲ (زنده ۸۱۶ق) و دانشور فاضل «قطب الدين بن هبة اللّه راوندى» ^۳ (م ۵۷۳ق) نيز به عنوان جامع رساله حديثى مزبور، برده شده كه مورد اوّل، بسيار ضعيف به نظر مى رسد و درباره مورد دوم نيز بايد توجّه داشت كه قطب راوندى رساله اى در شرح «صد كلمه» منسوب به جاحظ دارد و نسخه اى از آن در كتابخانه مدرسه عالى شهيد مطهرى (سپهسالار) تهران ^۴ نگهدارى مى شود ، به نظر مى رسد كه صاحب «رياض العلماء» با اطّلاع از وجود اين رساله، آن را «نثراللئالى» پنداشته و بدو نسبت داده است . در ميان دو مؤلف ياد شده (طبرسى و راوندى)، نام دانشمند اوّل، بيشتر از ديگرى مورد توجّه و قبول محقّقان به عنوان مؤلف «نثراللئالى» واقع شده است .

نظم نثر اللئالى

اشرف مراغى ، ابوعلى حسين بن حسن (زنده ۸۶۱ ق)

تحقيق: محمود طيّار مراغى

درآمد

در دوران طلايى تمدن اسلامى (سده هاى چهارم تا هفتم هجرى) آثار گرانسنگى از اخبار و احاديث روايت شده از امامان معصوم سراغ داريم كه هر كدام به تنهايى ، گنجينه اى عظيم و سترگ از معارف شيعى و توحيدى است . قطع نظر از آثار بزرگ و مفصّل روايى ، رساله ها و كتابهاى كوچك حديثى نيز در گرايشهاى گوناگون ، ترتيب داده شد و در معرض افكار عمومى آن عصر قرار گرفت كه از مهمترين آنها مى توان به «نهج البلاغه» در علوم ادبى و بلاغى و «غررالحكم و دررالكلم» در گرد آورى جملات كوتاه و پر مغز، ولى كاربردى و هدايتگر ، اشاره كرد . يكى از آثار كوتاه و كهن شيعى كه از ديرباز مورد توجّه دانشمندان حديث پژوه قرار داشته ، كتاب «نثراللئالى»، تأليف