مقدمه
سنّت معصومان عليهمالسلام، بزرگترين ميراث به يادگار مانده براى انسانهاست. حديث، در حقيقت، چراغ راه انسانها و هدايت كننده انديشههاست و زندگى بشر را از معنويت و كردار حكيمانه سرشار مىكند. سنّت يا حديث، پس از قرآن كريم، دومين منبع دينى مسلمانان است كه در شناساندن اسلام و شكلگيرى و بالندگى علوم اسلامى سهم بزرگى دارد.
تلاش دانشمندان و حافظان حديث و سنّت، در ثبت و ترجمه و شرح احاديث، قابل تحسين است؛ اما از آنجا كه در طول سالهاى متمادى، جاعلان، به تحريف احاديث و اضافه كردن روايات ساختگى در ميان مجموعه احاديث معصومان عليهمالسلامپرداختهاند و در گذشته به علت محدوديتهاى كار جمعى، تلاش هماهنگ و جامعى براى سازماندهى احاديثْ صورت نگرفته است، نياز به وجود مركز مستقلى احساس مىشد كه اقدام سازمان يافتهاى را در زمنيه دستهبندى، پالايش، تبيين و ترويج معارف حديثى و پژوهش در مسائل مربوط به حديث انجام دهد.
مؤسسه علمى ـ فرهنگى دارالحديث در جهت پر كردن اين خلأ، به عنوان نخستين مجموعه مستقل حديث پژوهى در جهان تشيّع، درباره حديث و مسائل مربوط به آن، فعاليت مىكند. اين مؤسسه در تاريخ 22/8/1374، در زادروز فرخنده فاطمه زهرا(س) در شهر قم، با پيام مقام معظم رهبرى و مديريت آية اللّه محمّد محمدى رىشهرى بهطور رسمى آغاز به كار كرد. اين مؤسسه، از دو ركنِ: پژوهشكده (در قم)، دانشكده علوم حديث (در قم و شهر رى) تشكيل شده است. همچنين مركز اطلاعرسانى، معاونت بينالملل و انتشارات دارالحديث از ديگر بخشهاى مؤسسه است.
پژوهشكده علوم حديث
اهـداف
يك . پژوهش و تحقيق در علوم وابسته به حديث با هدف دفاع از سنّت و پالايش احاديث؛
دو . تبيين و ترويج معارف حديثى؛
سه . تدوين كتب حديثى؛
چهار . تربيت محققان در حوزههاى مختلف علوم حديث.
اين مركز در جهت رسيدن به اهداف خود، در قالب شش گروه پژوهشى (تدوين دانشنامههاى حديثى، احيا و تصحيح متون، ترجمه، رجال، تاريخ و مصطلحات حديث، فقهالحديث) فعاليت مىكند. همچنين انتشار سه نشريه (دو نشريه تخصصى در موضوع حديث، علوم حديث و اطلاعرسانى در حوزه حديث و يك نشريه عمومى علمى، فرهنگى و ادبى) و دبيرخانه كنگرهها از ديگر فعاليتهاى اين مركز است. شرح وظايف هر يك از اين گروهها و ساير بخشها به اختصار در ذيل مىآيد.
گروههاى پژوهشى
1 . گروه تدوين دانشنامههاى حديثى: براى استخراج پاسخهاى دين به انتظارات و پرسشهاى عصر حاضر و مستند بودن اين پاسخها لازم است همه متون دينى ـ اعم از قرآن و سنّت و احاديث فريقين ـ يكجا گردهم آيند تا با بررسى و فهم و نقد احاديث هم خانواده بتوان پاسخ را به دين منسوب ساخت. اين گروه براى برآورده ساختن اين نياز و يارى رساندن به پژوهشهاى كاربردى تشكيل شده است. و اهداف ذيل را پى مىگيرد:
يك . تدوين مجموعههاى روايى با موضوعات خاص و عام از احاديث همه فرق اسلامى؛
دو . بسترسازى براى فعاليتهاى افراد و گروههاى مستقل در جهت همگانى ساختن مفاهيم حديث؛
سه . تهيه شناسنامه احاديث؛
گروه دانشامهنگارى، باسابقهترين بخش مركز است. يكى از طرحهاى بزرگ اين گروه، تدوين
دانشنامه ميزان الحكمة است كه تاكنون سه جلد آن و همچنين بخشها(كتابها)ى مستقلى از آن منتشر شده است ؛ مانند اهل البيت عليهمالسلام ؛ العلم والحكمة ؛ الحج و العمره ؛ التبليغ ؛ التنمية الاقتصادية ؛ شهر اللّه ؛ الخير والبركة ؛ موسوعة الاحاديث الطبيّة و موسوعة الامام على عليهالسلام في الكتاب والسنة والتاريخ. از ديگر پژوهشهاى اين گروه موسوعة الاحاديث الاعتقادية در پنج جلد و دانشنامه احاديث پزشكى در دو جلد منتشر شده است.
از طرحهاى در دست اقدام اين گروه مىتوان از موسوعة الامام حسين عليهالسلام في الكتاب والسنّة والتاريخ؛ موسوعة الامام مهدى(عج)، في الكتاب والسنّة و التاريخ ؛ موسوعه محمّد رسول اللّه فيالكتاب والسنّة والتاريخ ؛ القرآن في الكتاب والسنّة؛ و الدنيا والآخرة في الكتاب والسنّة را نام برد. ا
2 . گروه احيا و تصحيح متون: از آنجا كه زحمات تأليف بسيارى از كتب حديث و علوم حديث را گذشتگان بر خود هموار كردهاند و آثار بسيارى از ايشان به صورت مخطوط مانده است، اين گروه، وظيفه احيا و تصحيح آثار گذشتگان را به شيوه علمى و فنّى به عهده دارد. گروه احيا و تصحيح، اهداف ذيل را دنبال مىكند:
يك . شناسايى و طبقهبندى آثار حديثى و علوم حديث؛
دو . تصحيح و تحقيق و احياى آثار حديثى و علوم حديث؛
سه . همكارى با پژوهشگران در تصحيح متون حديثى.
در تحقق اين اهداف كتابهاى الرسائل الرجاليّه، در چهار جلد، فائق المقال في الحديث و الرجال ، الرواشح السماوية، الاُصول الستّة عشر، الفوائد الرجالية، توضيح المقال في علم الرجال، العقد النضيد والدّر الفريد، رسائل في دراية الحديث، 2 جلد، اكليل المنهج في تحقيق المطلب و... نشر يافته است.
يكى از طرحهاى بزرگِ آغاز شده در اين گروه، تحقيق جديدى از كتاب شريف الكافى كه جلد اوّل آن آماده انتشار است. همچنين تحقيق و تصحيح شروح كافى از جمله كارهاى اين گروه مىباشد كه سه شرح از شروح آن نيز چاپ شده است.
از ديگر طرحهاى بزرگ اين گروه، تدوين فهرستگان نسخههاى خطى حديث و علوم حديث شيعه است كه جلد اوّل آن چاپ شده و مجلدات ديگر در آيندهاى نزديك چاپ و نشر و در قالب
نرمافزار، عرضه خواهد شد.
انتشار مستمر مجموعه دفترهاى ميراث حديث شيعه نيز از فعاليتهاى اين گروه به شمار مىرود كه تاكنون بيش از يكصد و بيست رساله خطى حديثى در اين مجموعه تصحيح و انتشار يافته است.
3 . گروه ترجمه: بنا به ضرورتِ ترويج و نشر معارف حديثى در ميان اقشار مختلف جامعه و هموارسازى راهها براى رسيدن به سرچشمههاى حياتبخشِ حديث، گروه ترجمه و تدوين، شكل گرفته است، گستره فعاليت اين گروه، تمام مليّتها و زبانها بر اساس نيازها و خواستهاى مخاطبان است. اين گروه، هدفهاى ذيل را پيگيرى مىكند:
يك . ترجمه متون حديثى به فارسى و ديگر زبانها بر اساس نياز؛
دو . سادهسازى متون و تدوين مجموعههاى حديثى جهت مخاطبان مختلف؛
سه . تهيه مجموعههايى بر اساس معارف حديثى جهت مخاطبان مختلف؛
چهار . آموزش كارشناس براى ترجمه حديث و تدوين متون حديثى.
برخى از آثارى كه در اين گروه به فارسى ترجمه شدهاند، عبارتاند از:
دانشنامه ميزان الحكمه؛ خردگرايى در قرآن و حديث ؛ دانشنامه اميرالمؤمنين عليهالسلام ؛ دانشنامه احاديث پزشكى؛ توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث ؛ علم و حكمت در قرآن و حديث؛ اهل بيت در قرآن و حديث؛ حج و عمره در قرآن و حديث، تبليغ در قرآن و حديث و... .
همچنين برخى از آثار تدوين شده در اين مركز، به زبانهاى انگليسى، اسپانيولى، اردو، تركى استانبولى و ... ترجمه شده است؛ از جمله ميزان الحكمة ؛ اهل البيت در قرآن و حديث ؛ دوستى در قرآن و حديث و كيمياى محبّت و... .
4 . گروه رجال: از آنجا كه اكثر رواياتْ غير متواترند و صدورشان قطعى نيست، لازم است قبل از استناد به حديث، اطمينان از صدور آن حاصل شود. از مهمترين راههاى وثوق به صدور احاديث، بررسى ناقلان (رجال) حديث است. گروه رجال در اين راستا اهداف ذيل را دنبال مىكند:
يك . بازشناسى منابع اصيل رجالى و مبانى آنها؛
دو . نقد و تحليل منابع رجالى؛
سه . ارائه ضوابط كاربردى در علم رجال؛
چهار . ارائه شيوههاى مختلف ارزشيابى صدور حديث؛
پنج . تمييز احاديث معتبر از غير معتبر و بررسى صدور آنها.
از آثار منتشر شده اين گروه، مىتوان از معجم مصطلحات الرجال والدراية ؛ الرّجال ابنالغضائرى ؛ مأخذشناسى رجال شيعه؛ دانش رجال از ديدگاه اهل سنّت و مبانى حجيت آراى رجالى نام برد. پژوهشهاى در دست انتشار اين گروه عبارتاند از: الضعفاء، 3 ج ؛ تاريخ علم الرجال.
5 . گروه تاريخ و مصطلحات حديث: متون حديثىاى كه امروزه در اختيار ما هستند، توسط نويسندگان و عالمان بزرگ، تدوين و گردآورى شدهاند. بىشك، آنان در گزينش احاديث، تدوين، انتخاب زبان و ابتكارات، تحت تأثير محيط علمى ـ اجتماعى، شرايط زندگى و محيط پيرامون خود بودهاند. به همين دليل، براى بهتر فهميدن سنّت در شكل كلان آن، بايد توجّه دقيقى به تاريخ و مصطلحات حديث، صورت گيرد. در اين راه، گروه تاريخ و مصطلحات حديث، هدفهاى ذيل را پىمىگيرد:
يك . شناخت مكتبهاى حديثى محدّثان و مؤلّفان؛
دو . شناخت تأثير محيطها، گرايشها و مذاهب در تدوين كتب حديثى؛
سه . شناخت چگونگى تأثيرگذارى مكاتب حديثى بر همديگر؛
چهار . شناخت عوامل مؤثر در پيدايش احاديث ساختگى و جريانهاى حديث ساز؛
پنج . شناخت اصطلاحات و روند تغيير و تحوّل آنها.
از جمله طرحهاى در دست انجام اين گروه شناخت منهج حديثى محدّثان بزرگ شيعه است، همچون فيض كاشانى و سيّد مرتضى. همچنين تهيه مجموعه تاريخ حديث شيعه در 14 قرن در پنج جلد در دست پژوهش است كه در آينده نزديك انتشار مىيابد.
6 . گروه فقهالحديث: از آنجا كه توجّه به محتواى حديث و استفاده از آن، تابع قواعد و ضوابط خاص است و تا كنون كمتر به صورت مستقل، مورد توجّه پژوهشگران بوده است. گروه فقهالحديث به
تدوين قواعد استنباط، اهتمام دارد. اين گروه، در سه محور فعاليت مىكند:
يك . استخراج و تنقيح قواعد كلّى و اختصاصى فهم حديث؛
دو . بحثهاى تطبيقى در زمينه متن حديث، از قبيل: ناسخ و منسوخ، علل الحديث، غريب الحديث و ...؛
سه . تبيين محتواى احاديث در ارتباط با علوم روز، همچون: روانشناسى، اقتصاد، جامعهشناسى و... .
يكى از زير مجموعههاى اين گروه، واحد حديث و علوم روانشناختى مىباشد كه كار بازشناسى معارف حديثى با استفاده از علوم روانشناختى و بازيابى مفاهيم روانشناختى در معارف حديثى، و نقد پژوهشهاى روانشناختى با معيار حديث را برعهده دارد. نتايج پژوهشهاى اين واحد در دو گروه عمومى و تخصصى عرضه مىگردد. از گروه اوّل، پژوهشى در فرهنگ حيا و رضايت از زندگى چاپ شده و موضوعاتى همچون مهارتهاى مقابله با تنيدگى؛ حسرت و حسادت در دست پژوهش است. از گروه دوم نيز موضوع دلبستگى به خدا؛ ساخت مقياس سنجش دلبستگى به خدا؛ خشم و راههاى كنترل آن؛ تربيت جنسى؛ مقايسه اجتماعى ؛ اميد درمانى؛ تجربه مسلمانان از حيا (به روش كيفى) در دست پژوهش است.
واحد ديگرى از اين گروه، با عنوان حديث و علوم اجتماعى كار بازشناسى مفاهيم اجتماعى در معارف حديثى و نقد پژوهشهاى علوم اجتماعى را با معيار حديث بر عهده دارد. گفتگوهايى درباره مناسبات جامعهشناسى و حديث حاصل كار اوّليه اين گروه است كه منتشر شده است. همچنين پژوهشهايى با عنوان انحرافات و كجروى اجتماعى، همبستگى اجتماعى، كنترل اجتماعى و جامعهپذيرى و موسوعه مفاهيم اجتماعى در دست انجام است.
نشريات
1 . فصلنامه علوم حديث: اين فصلنامه، نخستين نشريهاى است كه به صورت علمى ـ تخصصى در زمينه حديث و علوم مربوط به آن، به زبان فارسى منتشر مىشود و اهداف ذيل را دنبال مىكند:
يك . گسترش و نشر فرهنگ حديث و سنّت؛
دو . تبيين جايگاه حديث و سنّت در اسلام شناسى؛
سه . رسيدن به قواعد روشن در مسير فهم سنّت و حديث؛
چهار . ارائه معيارهاى روشن براى پالايش حديث؛
پنج . معرفى و احياى حديث شيعه و اهل سنّت؛
شش. ارائه ديدگاههاى نو در عرصه حديث پژوهى؛
هفت: معرفى پژوهشگران و پژوهشهاى برجسته حديثى.
اين نشريه از پاييز 1375 تاكنون (تابستان 1384)، هر فصل، منتشر شده و در 36 شماره، دهها مقاله تخصصى و اطلاعرسانى و گفتگو و ... را عرضه نموده است.
2 . ميراث حديث شيعه: ميراث حديث شيعه، عنوان سلسله دفترهايى است كه به عرضه ميراث مكتوب شيعى در حوزه حديث و علوم حديث، نظر دارد. در اين مجموعه، رسالههاى مختصرى كه در حجم يك كتاب نيستند، تصحيح و احيا مىشود. هر يك از اين دفترها داراى پنج بخش است:
يك . متون حديث؛ دو . شرح و ترجمه حديث؛ سه . علوم حديث؛ چهار . اجازات؛ پنج . معرفى نسخهها. از اين مجموعه كه هر سال، دو دفتر آن منتشر مىشود، تاكنون چهارده شماره منتشر شده است كه مشتمل بر بيش از يكصد و بيست رساله در موضوعات پيش گفته است.
3 . حديث زندگى: حديث زندگى، دوماهنامهاى است علمى ، فرهنگى و ادبى، ويژه جوان، كه [پس از انتشار چهار پيش شماره،] از مهرماه 1380، هر دو ماه يكبار، به صورت مرتّب منتشر شده است.
هر شماره حديث زندگى، از سه بخش «علمى» ، «ادبى» و «اجتماعى» تشكيل شده است. بخش علمى، مشتمل بر آثار: روانشناسى ـ تربيتى، علمى، اجتماعى، معارفى و... در يكى از قالبهاى: مقاله (تأليف و ترجمه)، گفتگو با صاحبنظران، خبر ، نقد، و معرفى كتاب است .
بخش اجتماعى ، عهدهدار ارائه : ديدگاههاى مخاطبان ، اطلاعات مفيد براى نسل نو ، آسيبشناس زندگى جمعى ، مشاوره ، و . . . است كه در قالب : گزارش ، گفتگوى اجتماعى ، خبر ، نقد و طنز اجتماعى عرضه مىشود . بخش ادبى نشريه نيز قالبهاى : داستان ، خاطره ، شعر ، قطعه ادبى و نقد
ادبى (تأليف و ترجمه) را در بر دارد .
حديث زندگى ، نشريهاى «موضوعى» است و بخشهاى علمى و اجتماعى آن ، در هر شماره ، به يكى از مسائل موردنياز و توجّه جوانان اختصاص دارد .
موضوعات منتشر شده عبارتاند از: دوستى، شادابى، اعتماد به نفس، انس با خدا، آراستگى، آرامش، موفقيت، فراغت، اميد، عفاف، روابط اجتماعى، مهارتهاى زندگى، بهداشت روان، محبوبيت، هويت، دين و خوشبختى، امروزى شدن، بهداشت بشرى، آينده، منفعت و مصلحت، نياز، اضطراب، مروت و مدارا. موضوعات در دست انتشار نيز عبارتاند از: رهايى از افسردگى ، شخصيت سالم، توسعه ، دين و آزادى ، زندگى با ديگران ، ميراث معنوى ، سرمايه اجتماعى ، و جهان بدون مرز.
دبيرخانه كنگرهها
شهر رى به عنوان يكى از پايگاههاى كهن تشيّع، مهد رشد و بالندگى عالمان بسيار بوده است، از اين روى نياز به تشكيل دبيرخانهاى براى ساماندهى بزرگداشت عالمان رى لازم مىنمود. در اين راستا آستان حضرت عبدالعظيم عليهالسلام با همكارى مؤسسه علمى ـ فرهنگى دارالحديث طرحى را با عنوان «گراميداشت بزرگان و عالمان رى» به تصويب رساند تا در پرتو شناساندن اين چهرههاى ماندگار، برخى فعاليتهاى پژوهشى ـ فرهنگى نيز سامان يابد.
در اين طرح، نخست چهارتن از بزرگان و عالمان رى انتخاب شدند كه عبارتاند از: 1 . حضرت عبدالعظيم حسنى عليهالسلام؛ 2 . ابوالفتوح رازى قدسسره؛ 3 . ثقهالاسلام شيخ كلينى قدسسره؛ 4 . شيخ صدوق قدسسره .
اهداف كنگره بزرگداشت بزرگان رى چنين است: 1 . معرفى و بزرگداشت شخصيت علمى و معنوى عالمان رى؛ 2 . ترويج معارف حديثى؛ 3 . تحقيق و پژوهش در ميراث حديثى بزرگان؛ 4 . دفاع از حديث شيعه و كتاب كافى شريف؛ 5 . تحقيق در مكتب حديثى ثقهالاسلام كلينى رحمهالله ؛ و شيخ صدوق رحمهالله ؛ 6 . ترويج و نشر معارف تفسيرى شيعه .
يك . كنگره بزرگداشت حضرت عبدالعظيم حسنى عليهالسلام
در بهار 1382 شمسى كنگره بزرگداشت حضرت عبدالعظيم حسنى عليهالسلام با شركت علما، انديشمندان، اساتيد حوزه و دانشگاه در تالار شيخ صدوق حرم حضرت عبدالعظيم حسنى عليهالسلام برگزار شد، و حاصل تلاش دبيرخانه، مجموعه آثارى كه در ارتباط با شخصيت حضرت عبدالعظيم حسنى عليهالسلامو معرفى شهر رى و تجليل از عالمان رى بود كه در سى مجلد همراه با چند ويژهنامه نشريات و خبرنامه انتشار يافت.
دو . كنگره بزرگداشت شيخ ابوالفتوح رازى؛(متوفاىقرن6)
دومين كنگره به بزرگداشت شيخ ابوالفتوح رازى رحمهالله اختصاص داشت كه در آبان 1384 با شركت علما انديشمندان، اساتيد حوزه و دانشگاه در تالار شيخ صدوق حرم حضرت عبدالعظيم حسنى عليهالسلامبرگزار شد و حاصل تلاش دبيرخانه مجموعه آثارى است در موضوع زيستنامه، شخصيت علمى و تفسيرى و انديشههاى ابوالفتوح كه در بيست مجلد همراه با چند ويژهنامه، نشريات و خبرنامه منتشر شد.
دانشكده علوم حديث
يكى ديگر از اركان مؤسسه علمى ـ فرهنگى دارالحديث ، دانشكده علوم حديث است .اين دانشكده از مؤسسات آموزش عالى غير انتفاعى ـ غير دولتى كشور است كه از سال 1378 با مجوز شوراى عالى انقلاب فرهنگى فعاليت خود را آغاز كرده است و از طريق آزمون سراسرى ، دانشجو جذب مىكند و مدرك آن ، مورد تأييد وزارت علوم ، تحقيقات و فنّاورى است .
هدف از تأسيس اين دانشكده ، انسجام بخشيدن به آموزشهاى حديثى ، تربيت استادان و پژوهشگران علوم حديث ، ايجاد ارتباط ميان تحصيلات حوزوى و دانشگاهى در زمينه حديث و ... است . اين دانشكده در نوع خود در كشور ، منحصر به فرد شمرده مىشود . دانشكده علوم حديث در حال حاضر در شهر رى و قم فعاليت مىكند و در آينده در برخى از شهرها نيز شعبه خواهد داشت.
دانشكده علوم حديث در شهر رى از مهرماه 1378 براى مقطع كارشناسى علوم حديث و از
بهمنماه سال 1382 براى مقطع كارشناسى ارشد علوم حديث،در دو گرايش كلام و عقايد و تفسير اثرى از ميان خواهران و برادرانِ علاقهمند ، دانشجو پذيرفته است . اين دانشكده با بيست هزار متر مربع زيربنا ، در جوار مرقد مطهر حضرت عبدالعظيم عليهالسلام در شهررى واقع است و داراى امكاناتى از قبيل : خوابگاه ، كتابخانه تخصصى ، تالارهاى مخصوص مطالعه خواهران و برادران ، مركز نجوم و ستارهشناسى (رَصَدخانه و آسماننما) ، مجموعه ورزشى ، مركز رايانه و اينترنت ، آزمايشگاه زبان ، سالن غذاخورى و ... است . تحصيل در اين دانشكده ، رايگان است . تاكنون 162 نفر دانشجو در مقطع كارشناسى فارغالتحصيل شدهاند و در حال حاضر 192 نفر دانشجو در مقطع كارشناسى و 50 نفر دانشجو در مقطع كارشناسى ارشد اشتغال به تحصيل دارند.
نشريه ويژه دانشكده علوم حديث ، دو فصلنامه تخصّصى علوم الحديث است كه به زبان عربى منتشر مىشود . همچنين نشريه ديگر اين دانشكده فصلنامه حديث انديشه نام دارد كه به فارسى انتشار مىيابد.
دانشكده علوم حديث در شهر رى در كنار موفقيتهاى درخشانى كه در بخش آموزش حضورى به دست آورده است، اين توفيق را داشته كه به عنوان يكى از مراكز پيشتاز دانشگاهى در زمينه آموزش الكترونيكى، با استفاده از شبكه اينترنت، امكان بهرهگيرى از آموزشهاى خود را براى گروه بيشترى از مشتاقان فراهم سازد. برنامه اصلى اين طرح، ارائه تمامى دروس مصوب رشته دانشگاهى علوم حديث به صورت غيرحضورى (مجازى) و اعطاى مدرك رسمى به دانشآموختگانى است كه بتوانند اين دوره را با موفقيت و بازده بالاى علمى پشت سر بگذارند.
دانشكده علوم حديث در قم نيز در سال 1384 افتتاح شد. نخستين دوره دانشجويان اين دانشكده در مقطع كارشناسى ارشد در شهريور 1384 از ميان طلاب حوزه با آزمون اختصاصى پذيرفته شدهاند. و در ارديبهشت 1385 نخستين آزمون دوره دكترى برگزار شد. همچنين دومين آزمون مقطع كارشناسى ارشد در سه گرايش در شهريور 1385 برگزار خواهد شد.
معاونت فرهنگى و ارتباطات
اين معاونت عهدهدار ترويج فرهنگ حديثى و مشتمل بر واحدهاى ذيل است :
1 ـ پاسخگويى به پرسشهاى حديثى. اين واحد ، پرسشهاى حديثى همگان را از طريق شماره تلفن 7783030 ـ 0251 و پست الكترونيك : hadith @ hadith.netو يا صندوق پستى : 3418/37185 به صورت شبانهروزى و با يارى گرفتن از بانك اطلاعات حديثى موجود در اين واحد ، پاسخ مىگويد .
2 ـ اينترنت. كه پايگاه hadith.net را به عنوان نخستين پايگاه حديث شيعه در شبكه جهانى اطلاعرسانى اداره مىكند و كليه محصولات مؤسسه را در اختيار علاقهمندان قرار مىدهد .
3 ـ كانون حديث . كه عهدهدار ترويج و همگانى نمودن معارف حديثى در ميان سه گروه سِنّى جوان، نوجوان و كودك است. همچنين اين كانون از طريق ايجاد كانونهاى حديث با همكارى مراكز و سازمانها در گسترش فرهنگ حديثى فعاليت دارد.
4 ـ تدوين متون. در اين بخش به منظور گسترش فرهنگ حديثى در ميان اقشار مختلف، مجموعههاى حديثى متناسب با نيازهاى آنها تدوين مىشود ؛ مانند آينه يادها: مناسبتهاى شمسى و قمرى در قرآن و حديث و مجموعه گزيده متون حديثى.
5 ـ بانك اطلاعات . نرمافزارهاى حديثى و مرتبط با علوم حديث در اين بانك گردآورى شده است و عموم پژوهشگران مىتوانند از خدمات اين بخش استفاده نمايند.
6 . كتابخانه تخصصى حديث . اين كتابخانه ـ كه در نوع خود كم نظير است ـ تقريبا تمامى منابع مورد نياز را در اختيار پژوهشگران حديث قرار مىدهد .اين كتابخانه داراى 32 هزار جلد كتاب چاپى و سنگى ، 400 نسخه خطى ، 1500 نسخه عكسى ، 120 عنوان نشريه، 600 پاياننامه حديثى و... است و خدمات ويژهاى به پژوهشگران ارائه مىكند .
از ديگر فعاليتهاى مركز اطلاعرسانى ، برگزارى «نشستهاى حديثپژوهى» ، شركت در نمايشگاهها ، انتشار سالنامه حديثى نور ، حديث مهر: سالنماى تحصيلى جوان، مهر تا مهر (يادداشت دانشجويى)، انتشار نسخههاى نرمافزارى از محصولات مركز تحقيقات و توليد نرم افزارهاى
كنزالعمّال ، ميزان الحكمة ، موسوعة الإمام على عليهالسلام فى الكتاب والسنّة والتاريخ و ... است.
معاونت بين الملل
معاونت بين الملل مؤسسه با هدف فعاليت در گستره جهانى تأسيس يافته است. اهداف اين معاونت عبارتاند از:
1 . معرفى مؤسسه علمى ـ فرهنگى دارالحديث به مجامع علمى ، فرهنگى ، مذهبى و آموزشى ديگر كشورهاى جهان.
2 . معرفى ميراث غنى و فرهنگ والاى اهل بيت عليهمالسلام در حوزه حديث در مراكز علمى ـ پژوهشى و مذهبى در سطح بين المللى.
3 . ايجاد زمينه براى تبادل نظر و تعامل فرهنگى و مبادله افكار ، آرا ، نظريات علمى و پژوهشى در ميان علما و دانشمندان علوم حديث و شناسايى زمينههاى مشترك فكرى، فرهنگى و علمى با آنان.
4 . مبادله گستردهتر اطلاعات در حوزه علوم حديث و توسعه ارتباطات ميان دانشگاهها و پژوهشگاهها ، آموزشگاهها و مراكز علمى.
انتشارات دارالحديث
اين بخش از مؤسسه فرهنگى دارالحديث ، به كار چاپ و نشر و توزيع محصولات مؤسسه و نيز ديگر آثار مرتبط با حديث و علوم حديث ، اهتمام دارد . دفتر مركزى انتشارات ، در قم واقع است و شعبهاى نيز در بيروت دارد .اين انتشارات تاكنون ، بيش از 250 عنوان كتاب و نشريه منتشر كرده است كه برخى از آنها مشتمل بر چند مجلدند و برخى نيز بارها تجديد چاپ شدهاند .