تعداد بازدید : 2967
متون حديث>گزيده متون>منتخب الجواهر العليّة في الكلمات العلويّة
صفحه از 212
34
منتخب الجواهر العليّة في الكلمات العلويّة

كتاب حاضر نيز كه منتخبى از كلمات قصار امام على عليه السلاماست ، حاوى عبارات موجز و حكمت آميز اميرِ بيان است . آهنگ كلّى اين سخنان ، پند و اندرز و توصيه به اكتساب فضايل اخلاقى و اجتناب از رذايل اخلاقى است . اين كتاب ، شامل دوهزار و دويست كلام از سخنان كوتاه حكمت آميز و اندرزگونه امير مؤمنان است . سخنان منتخب ، بر اساس الفباى آغاز آنها در ۲۸ باب تنظيم يافته است و در هر باب نيز سخنان ، به ترتيب واژه هاى آغاز آنها مرتّب شده اند . مثلاً در باب «الف» ، سخنانى كه با «إنّ» يا «إنّك» يا «إنّكم» يا «إنّما» يا «إذا» آغاز شده اند ، هر يك در فصلى مستقل آمده اند . همچنين مؤلف در پاره اى موارد ، برخى از واژه هاى دشوار را با استفاده از معجم هاى لغوى . كه در ديباچه از آنها نام برده . شرح كرده است . اين حواشى به برخى از نسخه هاى دستنويس موجود ، منتقل شده و پاره اى از نسخه ها نيز فاقد اين حواشى اند .

زندگانى مؤلف

مؤلف در ديباچه كتاب ، خود را على بغدادى شناسانده است . از شرح حال و سوانح زندگانى و آثار وى ، اطّلاعى در دست نيست و در كتب تراجم نيز نشانى از وى يافت نشد . فهرست نگار كتاب خانه آستان قدس رضوى ، وى را در شمارِ فضلاى اماميه ۱ آورده است . ۲

1.فهرست كتب خطّى كتاب خانه مركزى آستان قدس رضوى ، مهدى ولايى ، تحقيق و بازنگرى : على اصغر ناظرى ، ج۵ ، چاپ دوم ، ص۳۰۹ .

2.شيعه بودن مذهب مؤلف را مى توان از ديباچه كتاب او دريافت . مؤلف در ديباچه در چند مورد ، عبارت دعايى «صلوات اللّه عليه» را پس از نام حضرت على عليه السلامبه كار مى برد كه اين عبارت ، جز توسط شيعيان براى آن حضرت به كار نمى رود . البته اين برداشت ، آن گاه تمام است كه عبارت دعايى توسط كاتبان بر نسخه ها افزوده نشده باشد .

منتخب الجواهر العليّة في الكلمات العلويّة
33

منتخب الجواهر العليّة في الكلمات العلويّة

مولى عليّ البغدادي

تحقيق : هادى ربّانى

درآمد

سابقه گردآورى سخنان حضرت على عليه السلام به قرن نخست اسلامى باز مى گردد و در طول قرن هاى گذشته ، اين كار ، همواره استمرار داشته است . ۱ برخى از آثارى كه دربردارنده سخنان آن حضرت است ، اختصاص به كلمات قصار آن حضرت داشته است . جاحظ معتزلى از نخستين گردآورندگان سخنان امام على عليه السلاماست كه صد كلام نغز از سخنان آن امام همام را در مجموعه اى به نام مئة كلمة گرد آورد . نثر اللئالي طبرسى ، دستور معالم الحكم قاضى قُضاعى ، غُرَر الحِكَم ودُرَر الكِلَم آمدى و عيون الحكم واسطى نيز نمونه هايى از آثار دربردارنده سخنان حكيمانه آن حضرت اند . از آثار متأخّر نيز مى توان از الحكم من كلام الإمام أميرالمؤمنين عليه السلام ۲ نام برد . در اين مجموعه ، سعى شده است تمامى كلمات قصار آن حضرت از آثار گذشتگان ، گردآورى شود .

1.براى نمونه ر .ك : آيينه پژوهش ، سال دهم ، فروردين و ارديبهشت ۱۳۷۸ ، «گردآورندگان سخنان على عليه السلام از آغاز تا غرر الحكم» نوشته محمدعلى مهدوى راد . در اين نوشتار ، مؤلف به گردآورندگان سخنان امير مؤمنان عليه السلام از قرن اوّل تا قرن ششم پرداخته است .

2.اين مجموعه با اشراف استاد كاظم مدير شانه چى و به كوشش بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى در دو مجلّد در مشهد مقدس به چاپ رسيده است .

موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث شهر حدیث دانشکده علوم حدیث قم پایگاه جامع کنگره های مؤسسه دارالحدیث دانشکده علوم حدیث تهران دانشکده مجازی علوم حدیث پایگاه اطلاع رسانی کتابخانه های ایران انتشارات دارالحدیث