نسخه اى از آن به خطّ شاه محمود نيشابورى به سال ۹۵۲ق ، از موقوفات شاه سلطان حسين صفوى به سال ۱۱۱۰ق در كتاب خانه آستان قدس رضوى موجود است . ^۱ البته مرحوم بيانى در احوال و آثار خوشنويسان ، چندين نسخه ديگر از اين رساله را در كتاب خانه هاى ديگر معرّفى نموده است . ^۲ در اين جا دو نكته شايان ذكر است : ۱ . مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى و علاّمه امين عاملى ، نام پدر ناظم را « يوسف » آورده اند ، در حالى كه خود در مقدّمه رساله حاضر به نام « سيف الدين » تصريح دارد . مرحوم بيانى نيز نام پدر او را « سيف الدين » آورده است . ۲ . ناظم در مقدّمه اشاره نموده كه در چهل سالگى به ترتيب دادن اين رساله پرداخته و چنانچه خواهد آمد ، نظم رساله به سال ۹۰۷ ق ، انجام پذيرفته است . پس تاريخ تولّد وى بايد حدود سال ۸۶۷ ق باشد . رساله حاضر اين رساله ، شامل چهل حديث نبوى است كه ناظم ، آنها را در موضوع عدالت و ستم پادشاهان جمع آورى نموده و آن را به نام « سلطان معزّ الدين ابوالغازى » به نظم كشيده و قانون العداله ناميده است . ناظم ، اين اشعار را بنا بر مادّه تاريخى كه در پايان رساله آورده ، به مدّت ده روز سروده كه آغاز آن ، روز استفتاح ( نيمه رجب ) سال ۹۰۷ ، مطابق جمله « مدح اربعين حديث » بوده است و بنا بر گفته خود ، بايد روز ۲۵ رجب اين سال از آن فارغ شده باشد . در هيچ يك از مصادر و فهارس كتب خطّى ، اثرى از اين رساله يافت نشد و تنها نسخه اى كه از آن به دست آمد ، نسخه حاضر بود كه سابقا از متملّكات مرحوم سيّد

قانون العدالة حسين بن سيف الدين هروى (قرن ۱۰ق)

سيد جعفر اشكورى

در آمد

به موجب روايت مشهور نبوى « من حفظ على اُمتي أربعين حديثا مما يحتاجون اليه بعثه اللّه تعالى فقيها عالما » ، دانشمندان بسيارى هر يك در موضوعات مختلف به جمع آورى چهل حديث اهتمام ورزيده اند و هر يك به فراخور زمان و مكان و مناسب با احتياجات محيط خود ، به گردآورى سخنان نورانى و زندگى ساز نبى اكرم و ديگر ائمه هدى ـ عليهم صلوات اللّه الملك المنّان ـ پرداخته و در قالب ترجمه ، شرح و نظم ، آنها را به منصّه ظهور رسانيده اند . يكى از كسانى كه قدم در اين عرصه نهاده ، مرحوم ملاّ حسين بن سيف الدين هروى است كه در كتب تراجم ، وى را با عنوان «عالمٌ فاضل اديب شاعر» معرّفى نموده اند . از زندگانى وى اطّلاع چندانى در دست نيست و در كتب تراجمى كه نامى از وى آمده ، او را از علماى اوايل سده دهم معرّفى نموده اند ^۱ و تأليف ديگرى در ترجمه منظوم چهل حديث از سخنان امير مؤمنان على عليه السلاماز وى معرّفى نموده اند كه